ՏԵՍԱԴԱՇՏ

Իրան-Հայաստան Յարաբերութիունների

Շբթ04202019

Last update03:42:55 AM

Back Դուք այստեղ եք՝ Home Յօդւածներ Ռուս-արեւմտեան մրցակցութիւն՝ Ղարաբաղեան դաշտում
Չորեքշաբթի, 13 Օգոստոսի 2014 08:54

Ռուս-արեւմտեան մրցակցութիւն՝ Ղարաբաղեան դաշտում

Rate this item
(0 votes)

Թէեւ հայ-ադրբէջանական սահմանագծում և ԼՂ-ի շփման գծերում լարւածութիւնն ու բախումները անցնող տարիներում գրեթէ յաճախակի բնոյթ են կրել, սակայն վերջին օրերում թշնամու կողմից իրականացւած և մարդկային ուշագրաւ կորուստ պատճառած  դիւերսիոն գործողութիւններն ու հրադադարի կանոնների խախտման կոպիտ պարագները խորհելու տեղիք են տալիս, թէ ինչո՞ւ ադրբէջանական կողմն ակտիւացել է յատկապէս այս ժամանակահատւածում:

Հարցին պատասխանելու համար հարկաւոր է ուշադրութիւն դարձնել մի քանի կարեւոր հանգամանքների: Յաճախ հնչում է այն տեսակէտը, թէ ադրբէջանական կողմը սեփական որոշման արդիւնքում հայ-ադրբէջանական սահմանագծում ու ԼՂ-ի շփման գծերում նման սադրիչ քայլերի դիմելու համարձակութիւն չպիտի ունենար: Նման համարձակութիւն անշուշտ Ադրբէջանը ձեռք է բերել վերից, այս դէպքում Ռուսաստանի իշխանությունների կողմից ստացած կանաչ ազդանշանի բերումով: Այս յաւակնութիւնն ապացուցելու համար պիտի ուշադրութիւն դարձնել վերջին օրերում տեղի ունեցած մի շարք իրադարձութիւնների, որոնք փազելի բաղադրիչ մասերի պէս լրացնում են այս հաւասարութեան տարբեր կողմերը:

Վերջին շրջանում Ուկրաինայի ճգնաժամի հարցով Ռուսաստանը յայտնւել է արեւմուտքի և գլխաւորապէս իր աւանդական մրցակից ԱՄՆ-ի ճնշման ներքոյ: Այդ ճնշումները յատկապէս սաստիկ տեսք ստացան Ուկրաինայի արեւելքում մալայզիական ինքնաթիռի կործանումից յետոյ: Նախօրէին ԵՄ-ն վաւերացրեց Ռուսաստանի ֆինանսական ու բանկային համակարգը թիրախ դարձնող խիստ պատժամիջոցներ: Արեւմուտքի հետ մրցակցութեան ռինգի անկիւնում մրցակցի անխնայ հարւածների տակ յայտնւած Ռուսաստանը ներկայ իրավիճակից փրկւելու լուծումներից մէկը գտնում է մրցակցութիւնը ուկրաինական դաշտից առաւել ապահով մրցասպարէզ փոխադրելը, որտեղ խաղի կանոնները որոշում է ոչ թէ մրցակիցը, այլ ինքը: Ռուսաստանի համար նման մրցակցութեան յարմար դաշտ կարող է համարւել ԼՂ-ը, որտեղ ունի հակամարտող կողմերի վրայ ներազդելու իր հզօր լծակները: Քանզի կողմերից մէկի՝ տւեալ պարագային Ադրբէջանի հետ ունի էներգետիկ բնագավառում լայն համագործակցութիւն միեւնոյն ժամանակ նրան վաճառելով մեծաքանակ սպառազինութիւն, իսկ միւս կողմին՝  Հայաստանին, շարունակաբար պատերազմի սպառնալիքի տակ պահելով ու մեկուսացնելով, քաղաքական, տնտեսական ու անվտանգութեան հետ կապւած բոլոր բնագաւառներում կախւածութեան մէջ է պահում: Դրան զուգահեռ ԼՂ-ը միակ բնագավառն է, որտեղ Մինսկի խմբի գոյութեան պատճառով, չնայած վերջին շրջանի զարգացումներին, շարունակւում է արեւմտեան կողմի՝ Ֆրանսիայի ու ԱՄՆ-ի հետ Ռուսաստանի համագործակցութիւնը և բնականաբար դա կարող է լաւագոյն միջոցը լինել ապացուցելու Ռուսաստանի գերազանցութիւնը: Վերջին օրերի լարւածութիւններից ու բախումներից յետոյ յառաջիկայ օրերին Սոչիում սպասւող Ռուսաստանի, Հայաստանի ու Ադրբէջանի նախագահների հանդիպման մասին տարածւած յայտարարութեամբ թւում է, թէ ԼՂ-ի դաշտում ընթացող մրցակցութիւնը ներկայ պահին ընթանում է 1-0 հաշւով յօգուտ Ռուսաստանի: Յիշենք, որ վերջին ամիսներում յաճախ քննարկւելով նախորդ տարիներում ռուսական կողմի մասակցութեամբ եռակողմ ձեւաչափով նախագահների հանդիպման անարդիւնաւէտութիւնը փորձ էր կատարւում Հայաստանի ու Ադրբէջանի նախագահների յաջորդ հանդիպումը կազմակերպել Փարիզում, որի կապակցութեամբ իր ցանկութիւնն էր արտայայտել Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը տարածաշրջան կատարած ուղեւորութեան ընթացքում: Պուտինը նախաձեռնութիւնն իր վրայ վերցնելով երկու երկրի ղեկավարներին Սոչի է տանում: Դա Պուտինի համար ունի երկու առաւելութիւն: Նախ արեւմուտքին յիշեցնում է, թէ չնայած Մինսկի խմբի գործադրած ջանքերին ու ծաւալած աշխատանքներին, ԼՂ-ում լարւածութիւն ծագելու պարագային վերջին խօսքն ասում է Ռուսաստանը: Դա միեւնույն ժամանակ նրան հնարաւորութիւն է տալիս տարածաշրջանում իր գլխաւոր ներկայութիւնը զգացնել տալու Հայաստանի հարաւային հարեւան՝ Իրանին: Պատահական չէ, որ սահմանագծում վերջին օրերի լարւածութիւնը յաջորդեց ԶԼՄ-ներում լայն արձագանգ գտած Հայաստանում Իրանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Մոհամմեդ Ռեյիսիի հարցազրոյցին, որտեղ նա ընդգծել էր ԼՂ-ում երրորդ մի երկրի (Ռուսաստան) ռազմական ներկայութեան հետ Իրանի հակառակութիւնը և Հայաստանին անվտանգութեան երաշխիքների առաջարկ էր ներկայացրել: Այսպիսով կարծես Ռուսաստանը փորձում է Իրանին յիշեցնել, որ ԼՂ-ի հակամարտութեան հարցում ինքը ոչ թէ երրորդ մի երկիր է համարւում, այլ գլխաւոր դերակատար, որը ահա 20 տարի է ինչ մեկնելով իր տնտեսական ու անվտանգութեան հետ կապւած շահերից տարածաշրջանում խաղաղութեան հաստատման գործընթացը կառավարել է իր ցանկութեան համաձայն, տւեալ դէպքում մերթ ընդ մերթ Ադրբէջանին սանձարձակութեան կանաչ ազդանշան ցոյց տալով և ապա ընդհանուր յայտրարութեամբ հաղորդագրութիւնների յանգող ղեկավարների մակարդակով հանդիպումներ կազմակերպելով տարածաշրջանում ստատուս-քվոն պահպանելու փորձ կատարելով:

Վերջին օրերի զարգացումների ֆոնին ի՞նչ պիտի ակնկալել օգոստոսի 8-ին և 9-ին Սոչիում սպասւող հանդիպումից: Որքան էլ, որ զարմանալի թւայ կցանկանայի յուսալ, որ այդ հանդիպումը նման ձևաչափով նախորդ հանդիպումների պէս աւարտւէր գոնէ սահմանագծերում հանդարտութիւնը վերականգնող ու մարդկային զոհերը կանխող ընդհանուր բովադակութեամբ կոչեր պարունակող յայտարարութեամբ: Այդուհանդերձ գոյութիւն ունեն մտահոգութիւն պատճառող մի շարք լուրջ հանգամանքներ: Նախագահների մակարդակով հանդիպումներին ընդհանրապէս նախորդում էին ԱԳ նախարարների հանդիպումները, որտեղ մշակւում ու քննարկւում էին օրակարգում ներառւելիք հարցեր: Սակայն այս անգամ ԱԳ նախարարների հանդիպման շրջանցումը կարող է վկայել արդէն մշակւած օրակարգի գոյութեան մասին: Վերջին շրջանում բացայայտ կերպով հանրութեան սեփականութիւնը դարձած հակամարտութեան կարգաւորման մադրիդեան սկզբունքները, որոնք ի շարս մի շարք կէտերի ընդգծում են ազատագրւած տարածքների վերադարձն ու տարածաշրջանում խաղաղարար ուժերի տեղակայումը, յուշում են մշակւած սցենարի գոյութեան մասին, ինչը կարող է լրջօէրն սպառնալ Հայաստանի անվտանգութիւնն ու ազգային ինքնիշխանութիւնը: Դրան պիտի աւելացնել այն իրականութինը, որ այս անգամ եռակողմ ձեւաչափով հանդիպման ժամանակ Ռուսաստանի նախագահի աթոռին նստելու է ոչ թե համեմատաբար կրաւորական դիրքում հանդէս եկող Մեդւեդեւը, այլ իր աւտորիտար ու տարածամոլական ձգտումներն ապացուցած Պուտինը, որին հարկաւոր է ղարաբաղեան խաղադաշտում արեւմտեան մրցակցի դէմ երաշխաւորւած յաղթանակ, ինչը կարող է ձեռք բերւել խաղաղութեան վերականգնման ու պահպանման նպատակով ԼՂ-ում ռուսական խաղաղարար ուժերի տեղակայմամբ:

http://alikonline.ir/hy/news/political/item/19348

 

Read 1684 times

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.