ՏԵՍԱԴԱՇՏ

Իրան-Հայաստան Յարաբերութիունների

Ուր11162018

Last update03:42:55 AM

Դաժան իրականությունն այն է, որ ղարաբաղյան հակամարտության ցանկացած կարգավորում կպահանջի «օկուպացված տարածքների» մի մասի վերադարձ: Այս մասին EVN Report ամսագրի հետ հարցազրույցում ասել է Հայաստանում իր առաքելությունն ավարտած ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը:
Նրա խոսքով՝ հայ ժողովուրդն ինքը պետք է որոշի, թե ինչի է պատրաստ: Սակայն դեսպանը շեշտում է, որ ինքը ցնցված է, թե որքան քիչ են քննարկվում ընդունելի լուծման եւ փոխզիջումների հարցերը:
Դիվանագետի կարծիքով՝ ստատուս քվոն արդեն Հայաստանի օգտին չէ, եւ սա դրսեւորվում է փակ սահմաններից սկսած մինչեւ նյութական պաշարների եւ մարդկային ռեսուրսների հետ կապված իրավիճակի լարվածություն, ընդհուպ մինչեւ հակամարտության հետ կապված կոռուպցիոն ռիսկեր:
Հայաստանում իր առաքելությունն ավարտած դեսպանի հայտարարությունը կարելի է ընդունել, որպես Հայաստանում պաշտոնավարած և առավել ևս Մինսկի խմբի համանախագահող երկրի դեսպանի հերթական սովորական հայտարարություն: Սակայն մի շարք հանգամանքներ առիթ են տալիս ենթադրելու, որ դեսպանի արտահայտությունները վտանգավոր տողատակեր են պարունակում:
Հատկանշական է, որ Դեսպան Ռիչարդ Միլսի հայտարարությունը կատարվում է այն ժամանակ երբ Հայաստանում է գտնվում ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի եւ Եվրասիայի հարցերով փոխօգնական Ջորջ Քենթը, իսկ առաջիկա օրերին սպասվում է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության խորհրդական Ջոն Բոլթոնի այցը տարածաշրջան և Հայաստան:
«Օկուպացված» (ազատագրված) տարածքների վերադարձի և փոխզիջումների քննարկման անհրաժեշտության, նաև ստատուս քվոն Հայաստանի օգտին չլինելու մասին հայտարարությունը վտանգավոր հնչեղություն է ստանում այն դեպքում, երբ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հոկտեմբերի 16-ին ներկայացրած հրաժարականով կարելի է ենթադրել, որ Հայաստանում խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններն անց են կացվելու առաջիկա դեկտեմբերին, որի արդյունքում չի բացառվում, որ ձևավորվելու է թույլ և ազդեցությունից զուրկ ընդդիմությամբ միակուսակցական խորհրդարան, որն ամբողջությամբ ենթարկվելու է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ցանկություններին: Դրան զուգահեռ թավշյա հեղափոխությունից հետո ձևավորվել է «ժողովրդի ուղղակի իշխանության» ձևաչափով հարցերն առանց փորձագիտական քննարկման հրապարակում ներկայացնելու և հաստատելու վտանգավոր ավանդույթը: Չի բացառվում, որ առաջիկայում կարող է Նիկոլ Փաշինյանի միջոցով հրապարակում քննարկման դրվել նաև «սահմանները փակ լինելու պատճառ դարձած, մարդկային ռեսուրսների հետ կապված իրավիճակների լարվածություն ու կոռուպցիոն ռիսկեր» առաջացնող Արցախի հարցը փոխզիջումների գնալով և «օկուպացված» տարածքների մի մասի վերադարձով կարգավորելու անհրաժեշտությունը: 
Եվ դա արվելու է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջոցով, ով սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ ԱԺ-ում՝ խորհրդարանական լսումների ժամանակ «ազատագրված տարածքների» փոխարեն օգտագործեց «ձեզ հայտնի տարածքներ» տարօրինակ արտահայտությունը:

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մայիսին Ադրբեջանի նախագահին, իսկ սեպտեմբերին ՀՀ վարչապետին հղած ուղերձներում հայտարարել էր, որ առաջիկա ամիսները ԼՂ-ի հակամարտության կարգավորման հարցում հուսադրիչ են լինելու: Շատերը փորձեցին Թրամփի հայտարարությունը հենց այսպես կատարված առանց տողատակերի բարեմաղթանք համարել, մոռանալով որ ԱՄՆ նախագահը վերջին երկու տարիների ընթացքում ընդունած իր գործելաոճով ապացուցել է, որ որևէ ժամանակ «հենց այսպես» մի բան չի ասում: 

ԼՂ-ի հակամարտության թրամփյան լուծումն անկախ իր բովանդակությունից առավել վտանգավոր է դառնում այն իրողության ֆոնին, որ ղարաբաղյան հարցում ամերիկյան կողմի ցանկացած ակտիվացում անկասկած Մոսկվայի կողմից անարձագանք չի մնալու: 

Published in Լուրեր

Սահմաններին իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ: Ադրբեջանը առաջիկա օրերին բացարձակապես հարձակողական նպատակով մեծամասշտաբ զորավարժության է պատրաստվում: Սահմաններում իրավիճակի սրմանը զուգահեռ, նախօրեին Ադրբեջան էր ուղևորվել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեբ Թայիբ Էրդողանը, որի գլխավորած պատվիրակության կազմում էր նաև երկրի պաշտպանության նախարարը: Գրեթե նույն ժամանակ՝ հնգօրյա աննախընթաց այցով, Բաքվում էր Իսրայելի պատերազմի նախարար Ավիգդոր Լիբերմանը ով մինչ այդ արդեն երկու օր անց էր կացրել Հայաստանի հյուսիսային հարևան՝ Վրաստանում: 
Դեռ մայիսին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին ( և միայն Ալիևին) հղած ուղերձում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն առաջիկա ամիսներին ղարաբաղյան հարցի կարգավորման խոստում էր տվել: Նկատի առնելով Իսրայելի հետ Թրամփի և մասնավորապես նրա խորհրդական և փեսա Ջերդ Քուշների սերտ հարաբերությունները, նաև Հայաստանի հարավային հարևան՝ Իրանի շուրջ ձևավորվող իրավիճակը չի բացառվում, որ Իրանի դեմ Ադրբեջանի համագործակցությունն ապահովելու համար կարող է ադրբեջանա-իսրայելյան համագործակցության զոհասեղանին դրվել Արցախը: Նաև չի բացառվում, որ ԱՄՆ-ում նոյեմբերին սպասվող ընտրություններում Հանրապետական կուսակցությունը կարող է կորցնել Կոնգրեսում մեծամասնությունը: Նկատի առնելով Թրամփի դեմ քննվող գործերը դա հանգեցնելու է ԱՄՆ գործող նախագահի դիրքերի կտրուկ թուլացման: Ներկա պայմաններում Ադրբեջանի իշխանությունների համար գերադասելի կլինի ինչքան շուտ և արագ հասնել Թրամփի տված խոստումի իրագործմանը:
Այս բարդ ու խրթին պայմաններում իրավիճակին ճիշտ գնահատական տալու, հակառակորդին ռազմական գործողության անցնելու ցանկացած պատրվակից զրկելու և նրան բանակցության սեղանին վերադարձնելու միջազգային ու դիվանագիտական բոլոր լծակներից օգտվելու փոխարեն ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը չունենալով Արցախյան հիմնահարցի կարգավորման հստակ պատկերացում դիմել է ռազմաշունչ այնպիսի հռետորաբանության որը Հայաստանի ղեկավարության մակարդակով գրեթե աննախընթաց է համարվում: 
Այսօր Արցախյան հիմնահարցում կարևորը ոչ թե ղեկավարների որդիների ո՞ր ճակատում ծառայելու խիստ պոպուլիստական հարցն է, այլ հրաժարվելով ու նաև հակառարդին հրաժարեցնելով ռազմաշունչ հռետորաբանությունից, ամեն գնով բանակցության սեղանին վերադառնալը և ամենագլխավորը՝ բոցաշունչ ելույթներով Արցախյան հիմնահարցի կարգավորումը Երևանի ավագանու ընտրությունների քարոզարշավի մակարդակին չիջեցնելն ու դա «Իմ Քայլը» դաշինքի օգտին չշահարկելը:

Published in Լուրեր

«Չբանակցելով Ղարաբաղի հետ՝ Ալիևը մեծ ծառայություն է մատուցում մեզ, մնում է, որ Ղարաբաղը որոշի, թե ինչպես է մտնում Հայաստանի կազմ»:
Նման հայտարարություն ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կատարել է ուրբաթ օրը Փարիզում Ֆրանսիայի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ:
Նա նաև ընդգծել է. «Մենք այլևս խոսելու համար որևէ բան ապացուցելու անհրաժեշտություն չունենք, ինքն է ապացուցում, որ Ղարաբաղը պետք է ինքնորոշվի, և արդեն իսկ Ալիևը որոշել է, որ Ղարաբաղը չի լինելու, չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում, և մնում է, որ Ղարաբաղը ինքը որոշի, թե ինչպես է մտնում Հայաստանի կազմ»:
Անկախ նրանից թե Արցախի հետ չբանակցելով Ալիևն ինչպես է որոշում, որ Արցախը չի լինելու Ադրբեջանի կազմում և առողջ տրամաբանությունը ինչպես կարող է դատել այդ մասին, ՀՀ վարչապետի տարօրինակ հայտարարությունը թույլ է տալիս մի քանի հետևություններ անել.
1) Ադրբեջանը նոր չէ որ հրաժարվում է բանակցել Արցախի հետ: Եթե գործելու լիներ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կատարած նոր գյուտը, ապա Արցախը վաղուց արդեն Հայաստանի կազմում պիտի լիներ: Իսկ եթե դա տեղի չի ունեցել կարելի է երկու եզրակացություն անել, կամ Արցախն ընդհանրապես չի ցանկանում մտնել Հայաստանի կազմի մեջ (ինչը չափազանց խորթ կարող է հնչել), կամ էլ կաղում է ՀՀ վարչապետի տրամաբանությունը:
2) Եթե չբանակցելով Արցախի հետ Ալիևը ծառայություն է մատուցում մեզ, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պնդելով, որ Ադրբեջանը պիտի բանակցի ոչ թե Հայաստանի այլ Արցախի հետ բոլորիս զրկում է Ալիևի մատուցած հիշյալ «ծառայություն»-ից և հետաձգում է Արացխի ինքնորոշումն ու Հայաստանի կազմի մեջ մտնելը:
3) Հայաստանի նախորդ իշխանությունները բանակցություններում հանդես գալով Արցախի անունից, թույլ չեն տվել որ Ադրբեջանն ուղղակի բանակցի Արցախի հետ ու դրանով Ալիևին պարտադրել են «ծառայություն» մատուցել մեզ: Առնվազն այս մասով Նիկոլ Փաշինյանը հայ ժողովրդի անունից երախտագիտություն պիտի հայտնի «քաղաքական դիակներին», ովքեր թշնամուն պարտադրել են «ծառայություն» մատուցել հայ ժողովրդին:
Հ.Գ. Անհրաժեշտ է ՀՀ վարչապետին հիշեցնել, որ գոյություն չունի Լեռնային Ղարաբաղ և դա վաղուց փոխարինվել է Արցախի Հանրապետությամբ:

Published in Լուրեր

«Չբանակցելով Ղարաբաղի հետ՝ Ալիևը մեծ ծառայություն է մատուցում մեզ, մնում է, որ Ղարաբաղը որոշի, թե ինչպես է մտնում Հայաստանի կազմ»:
Նման հայտարարություն ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կատարել է ուրբաթ օրը Փարիզում Ֆրանսիայի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ:
Նա նաև ընդգծել է. «Մենք այլևս խոսելու համար որևէ բան ապացուցելու անհրաժեշտություն չունենք, ինքն է ապացուցում, որ Ղարաբաղը պետք է ինքնորոշվի, և արդեն իսկ Ալիևը որոշել է, որ Ղարաբաղը չի լինելու, չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում, և մնում է, որ Ղարաբաղը ինքը որոշի, թե ինչպես է մտնում Հայաստանի կազմ»:
Անկախ նրանից թե Արցախի հետ չբանակցելով Ալիևն ինչպես է որոշում, որ Արցախը չի լինելու Ադրբեջանի կազմում և առողջ տրամաբանությունը ինչպես կարող է դատել այդ մասին, ՀՀ վարչապետի տարօրինակ հայտարարությունը թույլ է տալիս մի քանի հետևություններ անել.
1) Ադրբեջանը նոր չէ որ հրաժարվում է բանակցել Արցախի հետ: Եթե գործելու լիներ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կատարած նոր գյուտը, ապա Արցախը վաղուց արդեն Հայաստանի կազմում պիտի լիներ: Իսկ եթե դա տեղի չի ունեցել կարելի է երկու եզրակացություն անել, կամ Արցախն ընդհանրապես չի ցանկանում մտնել Հայաստանի կազմի մեջ (ինչը չափազանց խորթ կարող է հնչել), կամ էլ կաղում է ՀՀ վարչապետի տրամաբանությունը:
2) Եթե չբանակցելով Արցախի հետ Ալիևը ծառայություն է մատուցում մեզ, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պնդելով, որ Ադրբեջանը պիտի բանակցի ոչ թե Հայաստանի այլ Արցախի հետ բոլորիս զրկում է Ալիևի մատուցած հիշյալ «ծառայություն»-ից և հետաձգում է Արացխի ինքնորոշումն ու Հայաստանի կազմի մեջ մտնելը:
3) Հայաստանի նախորդ իշխանությունները բանակցություններում հանդես գալով Արցախի անունից, թույլ չեն տվել որ Ադրբեջանն ուղղակի բանակցի Արցախի հետ ու դրանով Ալիևին պարտադրել են «ծառայություն» մատուցել մեզ: Առնվազն այս մասով Նիկոլ Փաշինյանը հայ ժողովրդի անունից երախտագիտություն պիտի հայտնի «քաղաքական դիակներին», ովքեր թշնամուն պարտադրել են «ծառայություն» մատուցել հայ ժողովրդին:
Հ.Գ. Անհրաժեշտ է ՀՀ վարչապետին հիշեցնել, որ գոյություն չունի Լեռնային Ղարաբաղ և դա վաղուց փոխարինվել է Արցախի Հանրապետությամբ:

Published in Լուրեր